Hedabideentzako deialdia • 2026ko irailaren 17a

Orain dela 150 urte, lege batek foruak baliogabetu zituen

Joseba Agirreazkuenagak 1876ko foru-abolizioaren kausak eta ondorioak aztertuko ditu Sabino Arana Fundazioan.

EHUko Historia Garaikideko katedradunak XIX. mendeko testuinguru politikoa, foru-abolizioak euskal gizartean izan zuen inpaktuak eta geroago autogobernuaren aldarrikapenean izan zuen eragina aztertuko ditu.

2026an, Bizkaiko Foru Barriaren V. mendeurrenaz gain, gogoratu behar dugu 150 urte atzerago, 1876an, hain zuzen ere, hurrengo urtean foru-erakundeak abolitu edo bertan behera uzti zituen legea aldarrikatu zela. Gertaera horrek aldaketa sakonak eragin zituen euskal lurraldeen antolaketa politiko eta instituzionalean, eta ondorio ekonomiko eta sozial esanguratsuak izan zituen.

Duela 150 urte, Espainiako Gorteetako ordezkariek lege bat onartu zuten, 1876ko uztailaren 21ean, «foru konponketen» esparruan. Lege horren babesean, Espainiako Gobernuak Batzar Nagusiak indargabetu zituen 1877an, eta, horren ondorioz, «Foru Konstituzioa» eta Eusko Jaurlaritza indargabetu zituen. Foruak indargabetu zirenetik, aro berria hasi zen, zentralizazio politiko eta administratibo handiagoa ekarri zuena eta ordura arte indarrean egon zen sistema instituzional eta fiskala izugarri eraldatu zuena.

Urteurren horren kariaz, Joseba Agirreazkuenagak, EHUko Historia Garaikideko katedradunak, XIX. mendeko testuinguru politikoan gertatu zen foro-abolizioaren kausak eta ondorioak aztertuko ditu Sabino Arana Fundazioan. Mintzaldian, prozesu hark euskal gizartean izan zuen eragina aztertuko du katedradunak, baita foruen ondarea eta ondorengo aldarrikapena ere.

Hitzaldian, Agirreazkuenagak gogora ekarriko du 1898an, Bizkaiko lurraldeko diputatu zela, Sabino Aranak «Euskadi eta Nafarroako Eskualdeko Kontseilua» izenekoa eratzeko proiektua aurkeztu zuela Bizkaiko Diputazioan.

Topaldia SAFen egoitzan izango da, irailaren 17an, 19:00etatik aurrera.

HITZALDIA EUSKARAZ EMANGO DA